چگونگی تعیین حریم بناهای تاریخی (قسمت چهارم)

حریم در قانون مدنی ایران، به بخشی از اراضی اطراف ملک و امثال آن گفته می شود، که برای کمال نفع از ملک مورد نظر ضرورت دارد. هر اثر تاریخی با توجه به زمان و مكان ساخت آن، از دسترسی‌ها و مفصل‌هايی حياتي برخوردار بوده است و ضمن استقرار در بافت طبيعی، شهری و یا روستايی با محيط و بستر طبيعی خود انس يافته است و به گونه‌ای ارتباط برقرار كرده است. اين هم زيستی تاريخي و طبیعی با الحاقات حاشيه‌ای بناها نيز هماهنگی كامل داشته است.
پریسا همایونی
8
شنبه 13:49:21 1398/6/9
افزودن اصلاحیه برای این محتوا

    هر اثر تاریخی با توجه به زمان و مکان ساخت آن، از دسترسی‌ها و مفصل‌های حیاتی برخوردار بوده و ضمن استقرار در بافت طبیعی، شهری و یا روستایی با محیط و بستر طبیعی خود انس یافته و به گونه‌ای ارتباط برقرار کرده است. این هم زیستی تاریخی و طبیعی با الحاقات حاشیه‌ای بناها نیز هماهنگی کامل دارد. حریم کیفیت بصری و عملکردی بنا را تعین می کند. در این قسمت به ضوابط حریم در بناها و مجوعه های تاریخی پراداخته می شود، با ایران نگری بمانید.

    اگر قسمت های قبلی این مطلب را از دست داده اید می توانید از لینک های زیر استفاده کنید:

    تعریف عرصه

    عرصه را در بناهای تاریخی می توان این گونه تعریف کرد که به خود بنای تاریخی اطلاق می شود. به زمین و محلی که بنای تاریخی روی آن بنا شده، عرصه گفته می شود. هر عرصه برای خود قوانین و ظوابط خاصی دارد که در ادامه با برخی از آن ها آشنا می شویم.

    ضوابط عرصه حریم بازار

    هر گونه دخل و تصرف، مرمت و نوسازی در عرصه بازار برای دخل و تصرف در آثار تاریخی، ثبتی می‌باشد و مقررات بناهای ثبتی را داراست. ولی با توجه به عملکرد بازار که باید پویا باشد، برای تسهیل بیشتر ضوابط زیر مقرر می‌گردد:

    • هر گونه احداث بنا در محدوده عرصه ممنوع می‌باشد.
    • هر گونه مرمت، حفاظت و ساماندهی و مداخله در بناها محدوده عرصه بازار و با داشتن طرح مصوب سازمان میراث فرهنگی امکان دارد.
    • بناهای تخریب شده در محدوده عرصه فقط به طرح اصلی (از نظر ارتفاع و نوع ساخت) با تهیه طرح و تصویب سازمان میراث فرهنگی مجاز می‌باشد.
    • سقف بازارها، سراها، تیمچه‌ها و دیگر عناصر مشابه واقع در عرصه بازار در صورت نیاز به تعمیر یا بازسازی بایستی زیر نظر سازمان میراث فرهنگی کشور انجام پذیرد.
    • در راستای بازارهایی که در نتیجه تغییرات در طول زمان از هیات اصلی خارج گردیده ولی هنوز عملکرد اولیه خود را حفظ نموده است. بایستی با توجه به وضع و شرایط موجود با طراحی‌های خاص که به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور می‌رسد، انجام پذیرد. 
    • دخل و تصرفاتی که در فضاهای بازارها یا راسته بازارها به وجود آمده‌اند مانند تقسیم مغازه‌ها و یا پایه‌هایی که مورد تصرف قرار گرفته و محل کسب جدید گردیده است و دیگر تغییرات مشابه بایستی مجددا بر اساس طرح مصوب سازمان میراث فرهنگی کشور به شکل اولیه خود از نظر معماری و عملکردی بازسازی شوند.
    • حفر چاه و احداث زیرزمین در بازار ممنوع است مگر آن که اصل بنای تاریخی شامل زیرزمین باشد که در این صورت فقط زیرزمین در حد موجود قابل حفظ است.
    • ایجاد تاسیسات لازم و رفاهی مانند کولر، لوله کشی، کابل کشی، برق کشی و غیره واقع در عرصه بازارها و بناهای وابسته به آن بایستی بر اساس طرحی که به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور رسیده است انجام پذیرد.
    • الحاقات و تزینات روی نماهای راسته بازارها و فضاهای عمومی بازار (نظیر تابلوها و کرکره ها و در و پنجره‌ها، ویترین‌ها، کولرها و غیره) نباید هیات کلی فضاهای عرصه بازار را مخدوش نماید.
    • عناصر تخریب گردیده در عرصه بازار باید بر اساس طرحی که به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور می‌رسد بازسازی گردد.
    • عناصر نوسازی شده نامتناسب در عرصه بازار باید بر اساس طرحی که به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور می‌رسد جمع آوری و عناصر اصلی بازسازی گردد.
    • احداث بالکن و هر گونه پیش آمدگی و دخل و تصرف در فضاها ممنوع است.

    ضوابط حریم درجه یک بازار

    • هر گونه احداث بنا در حریم درجه یک فقط پس از صدور مجوز از سوی میراث فرهنگی امکان پذیر خواهد بود.
    • حداکثر ارتفاع مجاز جهت احداث بنا نباید از پایین ترین نقطه بام بازار همجوار پلاک مورد ساخت تجاوز نماید.
    • احداث زیرزمین در حریم درجه یک با رعایت ضوابط حفاظتی بازار از نظر ایستایی قابل ایجاد است.
    • احداث و راه اندازی هر گونه فعالیتی که لطمه و ایجاد آلودگی هایی نظیر سر و صدا، لرزش، ضربه، دود، بو و... نماید ممنوع است.
    • استفاده از مصالحی همچون سنگ، سیمان و شیشه در نماسازی ساختمان‌ها ممنوع است و باید طرح و مصالح به کار رفته هماهنگی لازم را با بافت تاریخی داشته باشد.
    • حفظ تراکم موجود در محدوده حریم حفاظتی بازار.
    • حفظ نسبت پر و خالی در محدوده حریم حفاظتی عرصه بازار.
    • حداکثر ارتفاع بناهای واقع در عرصه و حریم تاریخی تا شعاع 100 متر باید از حداقل ارتفاع اثر تاریخی مجاور تجاوز نکند.
    • کاربری‌ها، شبکه ارتباطات و دسترسی‌ها، تسهیلات شهری باید بر اساس طرحی باشد که به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور رسیده باشد.
    • در محدوده حریم حفاظتی کلیه طرح‌های نوسازی باید به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور برسد.

    ضوابط حریم درجه دو بازار

    • هر گونه احداث بنا در این محدوده پس از صدور مجوز از سوی میراث فرهنگی امکان پذیر است.
    • استفاده از مصالح غیر بومی و غیر سنتی مثل سیمان، شیشه و فلز در نماسازی ممنوع می باشد و صرفا بایستی از مصالح هماهنگ منطقه استفاده شود.
    • ساماندهی و ایجاد هرگونه تاسیسات رفاهی و خدماتی از قبیل آب رسانی، برق، تلفن، گاز و... پس از تهیه و ارایه طرح و تصویب و نظارت مستقیم سازمان میراث فرهنگی معتبر و قابل اجرا خواهد بود.

    ضوابط عرصه تک بناها و مجموعه ها

    • هر گونه احداث بنا در محدوده عرصه ممنوع است.
    • هر گونه اقدامی که منجر به تخریب و یا آسیب به عرصه و اعیان تاریخی آثار گردد، ممنوع است.
    • هر گونه فعالیت عمرانی و ساماندهی به منظور حفظ ارزش های فرهنگی و یا تاریخی مجموعه اعم از مرمت، باززنده سازی، توسعه و ایجاد فضای سبز، تعمیر و یا تغییر کاربری در تمام و یا بخشی از آن، پس از تهیه و ارایه طرح به سازمان میراث فرهنگی و تصویب نهایی آن از سوی سازمان مذکور و اجرای دقیق مفاد طرح مصوب، معتبر خواهد بود.
    • حفر چاه و احداث زیرزمین در محدوده عرصه ممنوع است، مگر آن که اصل بنای تاریخی شامل زیرزمین یا چاه باشد که در این صورت فقط در حد موجود قابل حفظ است.
    • تفکیک، تغییر کاربری، تغییر نما و دخل و تصرف در کالبد بناهای قدیمی موجود و تعریض معابر در بافت ممنوع است.
    • ملحقات و دخل و تصرف‌هایی که در فضاهای جداره بافت به وجود آمده که با معماری تاریخی و فرهنگی جداره هماهنگی ندارد و با در نماها و کالبد بناهای قدیمی موجود براساس طرح مصوب سازمان میراث فرهنگی کشور بایستی اجرا شود.
    • ایجاد تاسیسات رفاهی مانند لوله کشی، برق کشی، فاضلاب و غیره در عرصه و بناهای وابسته آن بایستی بر اساس طرحی که به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور رسیده باشد، انجام پذیرد.
    • دیوارها با مصالح سنتی و بومی منطقه مرمت شود و به کار بردن هر نوع مصالح و یا اندودهای دیگر در نماها و دیوارهای خارجی کلیه ساختمان ها ممنوع است.

    ضوابط حریم درجه یک تک بناها و مجموعه ها

    • هر گونه ساخت و ساز و احداث بنا با کاربری غیر مسکونی در محدوده ممنوع است.
    • حداکثر ارتفاع مجاز واحدهای ساختمانی و مسکونی در محدوده بنا با احتساب کرسی چینی و سقف شیروانی با رعایت سطح اشغال، نباید از کوتاه‌ترین ارتفاع ساختمان تاریخی بلندتر باشد.
    • طرح معماری، مصالح و نماهای واحدهای مسکونی باید متناسب با بافت فرهنگی و تاریخی مجموعه باشد و با اقلیم منطقه هماهنگ و سازگار باشد.
    • احداث دسترسی های جدید یا تغییر و تعریض معابر با تهیه طرح و ارایه آن و تصویب نهایی و نظارت مستقیم سازمان مذکور واجرای دقیق طرح مصوب، معابر و قابل اجرا خواهد بود.
    • به منظور احیا و ساماندهی محوطه، ایجاد هر گونه تاسیسات رفاهی و تفریحی، فضای سبز، بهسازی محوطه و ارایه خدمات عمومی پس از تهیه طرح و تصویب آن از سوی سازمان میراث فرهنگی معتبر و قابل اجرا خواهد بود.
    • تغییر بستر طبیعی اراضی در محدوده حریم ممنوع می‌باشد.
    • هر گونه اقدام که به عرصه لطمه وارد سازد از قبیل استفاده از ماشین آلات سنگین کشاورزی، آلاینده‌های زیست محیطی و... ممنوع می‌باشد.

    ضوابط حریم درجه دو تک بناها و مجموعه ها

    • به منظور حفظ منظر طبیعی و ارزش‌های زیست محیطی هر گونه اقدامات عمرانی، دکل های مخابراتی، قطع درختان، از بین بردن یا تغییر مسیر آب‌های سطحی (نهر و چشمه) باید با تهیه طرح و تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور باشد.
    • هر نوع اقدام و فعالیت‌های عمرانی اعم از بهسازی، نوسازی، احداث بنا و تعریض معابر در محدوده این حریم پس از تهیه طرح و تصویب آن از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور معتبر و قابل اجرا خواهد بود.
    • هر گونه تفکیک و تجمیع پلاک‌ها در محدوده حریم درجه دو باید به تایید سازمان میراث فرهنگی کشور برسد.
    • هر گونه اقدامی که به بنیان عرصه و حریم آثار لطمه وارد سازد از قبیل حفر چاه آب و فاضلاب، احداث کانال، برق، تردد ماشین آلات سنگین، نصب دستگاه های لرزاننده، سروصدا، ایجاد کاربری‌های صنعتی و تجاری، هدایت آب‌های سطحی به سمت آثار و انباشت زباله در جوار عرصه آثار ممنوع است.

    ضوابط حریم نقوش برجسته

    • انجام هر گونه تغییر در وضعیت کوه و استخراج سنگ در این محدوده ممنوع می باشد.
    • انجام هر گونه عملیات ساختمانی و ساخت و ساز بنا در محدوده حریم ممنوع است.
    • نصب هر گونه پایه و دکل و حفر چاه و گودال در محدوده حریم ممنوع است.
    • هر گونه عملیات تسطیح و خاک برداری جهت توسعه زمین های کشاورزی واقع در محدوده حریم ممنوع است.
    • هر گونه طراحی داخل حریم، پس از تهیه طرح با تایید نهایی سازمان میراث فرهنگی بلامانع است.

    ظوابط حریم منظری نقوش برجسته

    • ایجاد هر نوع مانع که ارتباط بصری اثر و محیط پیرامونش را قطع یا خدشه دار سازد ممنوع است.
    • در مورد حریم منظری بناهای داخل شهر و خارج از شهر باید با توجه به موقعیت بنا و دیدهای خاص مورد توجه و طراحی قرار گیرد.

    به اشتراک بگذارید

    پریسا همایونی هستم، فوق لیسانس پژوهش هنر و لیسانس مرمت بناهای تاریخی. در راستای تحصیل در پژوهش هنر، علاقمند به مقاله نویسی و پژوهش در زمینه تخصصی مرمت شدم. پس از آشنایی با ایران نگری که پیشنهاد پژوهش و تحقیق بیشتر به منظور شناساندن این حوزه به اعم مردم را به من داد، تصمیم گرفتم برای آشنایی بیشتر افراد با حوزه مرمت بناهای تاریخی تلاش و با ایران نگری همکاری کنم.

    چگونگی تعیین حریم بناهای تاریخی (قسمت چهارم) چگونگی تعیین حریم بناهای تاریخی (قسمت چهارم) - 2019-09-07 06:09:59 حریم در قانون مدنی ایران، به بخشی از اراضی اطراف ملک و امثال آن گفته می شود، که برای کمال نفع از ملک مورد نظر ضرورت دارد. هر اثر تاریخی با توجه به زمان و مكان ساخت آن، از دسترسی‌ها و مفصل‌هايی حياتي برخوردار بوده است و ضمن استقرار در بافت طبيعی، شهری و یا روستايی با محيط و بستر طبيعی خود انس يافته است و به گونه‌ای ارتباط برقرار كرده است. اين هم زيستی تاريخي و طبیعی با الحاقات حاشيه‌ای بناها نيز هماهنگی كامل داشته است.
    ایران نگری

    دیدگاه ها

    هنوز دیدگاهی برای این محتوا درج نشده است. با درج دیدگاه خود، اولین نفر باشید!

    افزودن دیدگاه