facebook instagram telegram aparat twitter.png

به شبکه‌های اجتماعی ایران نگری بپیوندید

واحدهای پول در ایران؛ از دریک تا تومان

نویسنده بازدید ایجاد شده به روز رسانی
534
یکشنبه 1398/2/29 19:28:43
پنجشنبه 1399/5/2 10:57:20

پول در زندگی روزانه مردم نقش مهمی ایفا می کند و در کشورهای مختلف کاربردهای زیادی نیز دارد. در هر کشوری پول را با واحدی خاص می سنجند که ارزش و اعتبار متفاوتی نسبت به واحدهای پول رایج در سایر نقاط جهان دارد. در واقع واحد پول، مبنایی است که ارزش کالا ها و خدمات مختلف را با توجه به آن ارزیابی می کنند. واحدهای پول در هر کشوری می تواند با توجه به شرایط و به صورت حساب شده و طی مدت زمانی مشخص تغییر پیدا کند که این کار نیازمند برنامه ریزی و هماهنگی بسیار زیادی است.

افزودن اصلاحیه برای این محتوا

به اشتراک بگذارید

مدت زمان تقریبی خواندن: 1 دقیقه

    پول در زندگی روزانه مردم نقش مهمی ایفا می کند و در کشورهای مختلف کاربردهای زیادی نیز دارد. در هر کشوری پول را با واحدی خاص می سنجند که ارزش و اعتبار متفاوتی نسبت به واحدهای پول رایج در سایر نقاط جهان دارد. در واقع واحد پول، مبنایی است که ارزش کالا ها و خدمات مختلف را با توجه به آن ارزیابی می کنند. واحدهای پول در هر کشوری می تواند با توجه به شرایط و به صورت حساب شده و طی مدت زمانی مشخص تغییر پیدا کند که این کار نیازمند برنامه ریزی و هماهنگی بسیار زیادی است. به همین دلیل تغییر واحدهای پول در کشورها در بازه های زمانی کوتاه کار منطقی نیست. اما هر کشوری در طول تاریخ واحدهای گوناگونی را به عنوان مبنا برای پول رایج در آن زمان در نظر می گرفته است که در این مقاله تصمیم داریم شما را با تاریخچه واحدهای پول در ایران آشنا کنیم. پس با ایران نگری همراه باشید.

    هخامنشیان

    در دوره هخامنشیان از دریک به عنوان واحد پول هایی که به صورت سکه های طلا بود استفاده می کردند. سکه های نقره را با شکل می شمردند و برای شمش های طلا از تالان استفاده می کردند. البته واحدهای دیگری مانند مین و کرشه هم در آن زمان استفاده می شد که حالتی کوچکتر برای تبدیل واحدهای بزرگتر بوند.

    ساسانیان

    در دوره ساسانیان درم و دینار بر روی کار آمد. برای سکه های طلا از دینار و برای سکه های نقره از درم استفاده می کردند که هر دینار معادل 20 درم بود. اکنون درم واحد پول ارمنستان است. واحد معروف دیگر برای پول در این دوران پشیز بود. پشیز به سکه های مسی دوران ساسانی می گفتند و طبق لغت نامه دهخدا هر 60 پشیز معادل 1 درم بود. در واقع به ریزترین پول در دوران ساسانی که ارزش و اعتبار بسیار کمی داشت پشیز می گفتند. همین موضوع در گذر زمان در گفتار عامیانه و مردم کوچه و بازار به چیز بی ارزش معروف شد و زمانی که مردم می خواستند چیزی را کم ارزش جلوه دهند آن را به پشیز تشبیه می کردند. این موضوع را در سراسر ادبیات فارسی و گفتارهای عامیانه مردم می توانید به وضوح ببینید.

    ز داد تو هر ذره مهری شود // زفرّت پشیزی سپهری شود (فردوسی)

    چو بخت عرب بر عجم چیره شد // همی بخت ساسانیان تیره شد

    برآمد ز شاهان جهان را قفیز // نهان شد زر و گشت پیدا پشیز (فردوسی)

    سخن تا نگویی به دینار مانی // ولیکن چو گفتی پشیز مسینی (ناصرخسرو)

    چنان روزگارش بکنجی نشاند // که بر یک پشیزش تصرف نماند (سعدی)

    واحد دیگر پول در دوران ساسانی دانگ بود که به سکه های نقره ای می گفتند که هر 6 عدد از آن ها برابر با 1 درم بود.

    صفویان

    شاه عباس صفوی واحد عباسی را برای سکه های نقره ای که با چهره شاهی ضرب می شد انتخاب کرد. هر عباسی معادل 200 دینار بود. سکه های نیم عباسی هم معادل 100 دینار بود. در دوره قاجار از واحد دینار بسیار استفاده می شد. اما به دلیل این که واحدهای پول صفوی نیز در آن دوره هم چنان رایج بوده در بسیاری از تبدیل واحدهای پول در این دوران از شاهی و دینار نیز استفاده شده است. سکه های عباسی از جنس نقره بودند و برای سکه های مسی از واحدی به نام صنار در آن دوران استفاده می شد. صنار مخفف عبارت 100 دینار بود. صنار سکه ای بود از مس معادل 2 شاهی و 10 عدد آن یک قران به حساب می آمد و سال ها رایج بود. صنار در سال 1319 هجری قمری جریان داشته از اول تیرماه 1316 هجری خورشیدی از جریان خارج شده است.

    قاجار

    در دوران قاجار یکی از عجیب ترین واحدها را برای پول انتخاب کرده بودند. در این دوره واحد پول، همان پول بود! هر شاهی برابر 2 پول بود و هر 100 دینار برابر 2 شاهی. واحد معروف بعدی این دوران قران بود. هر قران سکه ای نقره ای بود به وزن 24 نخود! بعدها و در دوره پهلوی هر قران معادل یک ریال در نظر گرفته شد. در این دوره به سکه های طلایی که وزن آن معادل 18 نخود بود اشرفی می گفتند. در دوره قاجار به کمترین واحد پول پاپاسی نیز می گفتند. پاپاسی نیز مانند پشیز جایگاه خود را در میان گفتار روزمره ایرانیان باز کرد.

    پهلوی

    در این دوره واحد ریال به عنوان واحد رسمی پول در ایران در نظر گرفته شده بود.

    جمهوری اسلامی

    پس از انقلاب اسلامی نیز واحد ریال در ایران تا به امروز به عمر خود ادامه داده است. البته هم چنان در مکالمات روزمره مردم گاهی از مثال و ضرب المثل هایی که در آن واحدهای رایج قدیمی وجود دارد استفاده می شود اما واحد رسمی پول همان ریال است. جالب است که در مراودات روزمره ایرانیان ریال جایگاهی ندارد و همگان از واحدی به نام تومان استفاده می کنند. هر تومان برابر 10 ریال است. به همین دلیل مدتی است که بحث تغییر واحد رسمی پول از ریال به تومان مطرح شده است. اما هنوز تصمیم جدی در باره آن گرفته نشده است.

    در طی قرن ها تاریخ و تمدن در ایران، واحدهای دیگری نیز برای پول در نظر گرفته شده بود که می توانید لیستی از آن ها را در جدول زیر ببینید.

     

    ردیف

    نام واحد

    Name

    شرح

    1

    دریک

    Daric

    واحد سکه طلای هخامنشی برگرفته از نام داریوش به وزن آن نیز 8/41 گرم

    2

    شکل

    Sheqel

    واحد سکه نقره هخامنشی به وزن 5/6 گرم

    3

    تالان

    Talan

    واحد شمش طلای هخامنشی برابر با 300 دریک

    4

    مین

    Min

    واحد وزن برابر یک پنجاهم تالان

    5

    کرشه

    Karsha

    واحد سکه نقره کوچکتر از شکل

    6

    استاتر

    Stater

    واحد سکه ساتراپ های هخامنشی و طلا و نقره مقدونی

    7

    دراخما

    Drachma

    واحد سکه نقره سلوکی و پارتی

    8

    ابول

    Obole

    سکه نقره به وزن یک ششم دراخما

    9

    کالکو

    Kalco

    واحد سکه مسی سلوکی و پارتی

    10

    دینار

    Dinar

    واحد سکه طلای ساسانی برابر 20 درم

    11

    درم

    Deram

    واحد سکه نقره ساسانی

    12

    دانگ

    Dong

    سکه نقره ساسانی به وزن یک ششم درم

    13

    پشیز

    Pashiz

    سکه مسین دوره ساسانی

    14

    درهم

    Darham

    واحد سکه های نقره دوره اسلامی در ایران

    15

    فلوس

    Folos

    واحد سکه های مسین دوره اسلامی در ایران

    16

    یمینی

    Yamini

    واحد سکه طلای سلطان محمود غزنوی

    17

    محمودی

    Mahmoudi

    واحد سکه در دوره غزنویان

    18

    تنگه

    Tonge

    واحد سکه مسین در دوره تیموریان

    19

    چاو

    Chav

    واحد اسکناس دوره ایلخانی

    20

    شاهی

    Shahi

    واحد سکه صفوی، زندیه، افشاریه، قاجار و پهلوی

    21

    غازی

    Ghazi

    سکه ریز مسین دوره صفوی و قاجار

    22

    پول

    Pool

    سکه کوچک مسی دوره قاجار معادل بیست و پنج دینار

    23

    اشرفی

    Ashrafi

    سکه طلا برگرفته از نام ملک اشرف ایوبی از دوره صفویه

    24

    محمدی

    Mohammadi

    معادل 100 دینار، از نام سلطان محمد خدابنده گرفته شده

    25

    غازبکی

    Ghazbeyki

    سکه مسین یک دهم شاهی در دوره صفویه ده دینار

    26

    دوزاری

    Dozari

    سکه معادل دو هزار دینار یا نیم مثقال طلا یا شش نخود

    27

    بیستی

    Bisti

    سکه بیضی شکل دوره صفوی، هر 2/5 بیستی معادل یک شاهی بود

    28

    عباسی

    Abbasi

    سکه نقره از نام شاه عباس صفوی گرفته شده است و معادل چهار شاهی و دویست دینار

    29

    مهراشرفی

    Mohrashrafi

    سکه طلا دوره صفوی، زندیه، افشاریه

    30

    صناری

    Sannari

    سکه مسین دوره زندیه و قاجار معادل صد دینار

    31

    روپی

    Ruppi

    سکه نقره به ارزش پانصد دینار دوره افشاریان

    32

    نادری

    Naderi

    سکه نقره به ارزش پانصد دینار دوره افشاریان

    33

    روپیه

    Ruppieh

    سکه نقره به ارزش پانصد دینار دوره افشاریان

    34

    ریال

    Rial

    سکه نقره برابر 1250دینار قاجاریه و دوره پهلوی و جمهوری اسلامی معادل صد دینار

    35

    تومان

    Toman

    سکه طلای دوره قاجار و پهلوی اول معادل ده هزار دینار (در اصل ریشه مغولی دارد)

    36

    پاپتی

    Papati

    سکه مسین قاجاری

    37

    پاپاسی

    Papassi

    سکه مسین قاجاری

    38

    لاری

    Lari

    شمش نقره ضرب لار

    39

    قروش

    Qurush

    سکه مسین در بخش هایی از ایران رایج بوده

    40

    قران

    Qiran

    سکه نقره قاجار معادل هزار دینار

    41

    صاحبقران

    Sahibqiran

    سکه نقره فتحعلی شاه قاجار معادل هزار دینار

    42

    پنج هزاری

    Panzari

    سکه طلای قاجاریه معادل پنج هزار دینار و معادل نیم مثقال طلا (دوازده نخود)

    43

    پول سفید

    Poolesefid

    سکه نقره معادل بیست و پنج دینار قاجار

    44

    پول سیاه

    Poolesiah

    سکه مسین معادل 12/5 دینار دوره قاجار

    45

    ربعی

    Robei

    سکه نقره به ارزش 250 دینار و سکه طلا به ارزش 2500 دینار

    46

    هزاری

    Hezari

    سکه نقره قاجاریه به ارزش هزار دینار

    47

    مثقالی

    Mesghali

    سکه طلای دوره محمد شاه قاجار

    48

    چندک

    Chandak

    سکه مسین قاجاری برابر دو غازی

    49

    پناباد

    Panabad

    سکه ضرب شده در پناه آباد شوش معادل نیم ریال

    50

    کشورستانی

    Keshvarestani

    سکه دوره قاجار

    51

    کلوار

    Kalvar

    سکه دوره قاجار معادل نیم شاهی در بروجرد رایج بود

    52

    قمری

    Ghamari

    سکه دوره قاجار رایج در خوزستان

    53

    کرور

    Kurur

    یکای هندی برابر ده میلیون ولی در ایران هر نیم میلیون معادل یک کرور بود

    54

    پهلوی

    Pahlavi

    سکه طلای دوره پهلوی

    55

    بهار آزادی

    Bahar-e Azadi

    سکه طلای جمهوری اسلامی

    افزودن دیدگاه
    واحدهای پول در ایران؛ از دریک تا تومان واحدهای پول در ایران؛ از دریک تا تومان - 2020-07-23 10:57:20 پول در زندگی روزانه مردم نقش مهمی ایفا می کند و در کشورهای مختلف کاربردهای زیادی نیز دارد. در هر کشوری پول را با واحدی خاص می سنجند که ارزش و اعتبار متفاوتی نسبت به واحدهای پول رایج در سایر نقاط جهان دارد. در واقع واحد پول، مبنایی است که ارزش کالا ها و خدمات مختلف را با توجه به آن ارزیابی می کنند. واحدهای پول در هر کشوری می تواند با توجه به شرایط و به صورت حساب شده و طی مدت زمانی مشخص تغییر پیدا کند که این کار نیازمند برنامه ریزی و هماهنگی بسیار زیادی است. Iranwatching Barajin Salamat Road Qazvin, Qazvin Province, Iran. , info@iranwatching.com

    دیدگاه ها

    هنوز دیدگاهی برای این محتوا درج نشده است. با درج دیدگاه خود، اولین نفر باشید!

    افزودن دیدگاه